Đề thi chọn HSG Văn 9 ( 2011-2012)

PHÒNG GIÁO DỤC ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI NĂM HỌC 2011 - 2012
HƯƠNG TRÀ MÔN : NGỮ VĂN - THỜI GIAN : 150 PHÚT
(Không kể thời gian giao đề)

Câu 1 :
Đọc các câu thơ trích trong Truyện Kiều của Nguyễn Du :
Lòng đâu sẵn mối thương tâm
Thoắt nghe Kiều đã đầm đầm châu sa

Vân rằng : “Chị cũng nực cười
Khéo dư nước mắt khóc ngườ đời xưa”

Nỗi mình thêm tức nỗi nhà
Thềm hoa một bước, lệ hoa mấy hàng

Kẻ thang người thuốc bời bời
Mới dàu cơn vựng, chưa phai giọt hồng

Tìm các từ ngữ cùng chỉ một ý có trong các câu thơ trên ?
Phân tích cách dùng các từ đồng nghĩa lâm thời được thể hiện trong từng câu thơ ?
Câu 2 :
Từ câu văn sau của Nguyễn Trường Tộ (nửa cuối thể kỷ XIX ) : “Học là gì ? Học tức là học những cái chưa biết để biết mà đem ra thực hành. Nhưng mà thực hành cái gì ? Thực hành ở đâu ? Đó là thực hành những gì thực tế trước mắt và còn để lại lợi ích cho đời sau nữa” (Tế cấp bát điều - Tám việc cần làm gấp), hãy nêu lên sự giống nhau trong quan niệm về việc học của Nguyễn Thiếp (Bàn về phép học) và Nguyễn Trường Tộ. Quan niệm này có tác dụng và ý nghĩa như thế nào ?
Câu 3 :
Trong bài “Mấy nét khái quát về văn học Việt Nam từ sau Cách Mạng Tháng Tám năm 1945” (sách Văn học lớp 9, tập II) có viết :
“Văn học thời kỳ này đã phát huy những nét lớn trong truyền thống tinh thần dân tộc - cũng là những nét nổi bật trong phẩm chất con người Việt Nam của thời đại ấy, đó là chủ nghĩa yêu nước và tinh thần nhân đạo”.
Dựa vào các tác phẩm văn học trong thời kỳ này (“Đồng chí” của Chính Hữu, “Tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật, “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận, “Làng” của Kim Lân, “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long …), em hãy phân tích để làm sáng tỏ nhận định trên.





















ĐÁP ÁN VÀ BIỂU ĐIỂM
Hướng dẫn chấm đề thi môn Ngữ Văn 9
Câu 1 (3 điểm)
Các từ ngữ cùng chỉ một ý trong các câu thơ : châu, nước mắt, lệ hoa, giọt hồng. (mỗi từ 0,25 điểm)
Các từ ngữ trên đồng nghĩa trong văn cảnh, cùng dùng để chỉ nước mắt. Cách sử dụng các từ ngữ trên : (mỗi từ đúng 0,5 điểm)
“… khéo dư nước mắt khóc người đời xưa”
→ “nước mắt” ở đây được Nguyễn Du sử dụng theo nghĩa cơ bản, chung nhất.
Trong hoàn cảnh khác :
“… thoắt nghe Kiều đã đầm đầm châu sa”
→ “châu” (sa) là giọt nước mắt quý giá của tình người.
“… thềm hoa một bước lệ hoa mấy hàng”
→ “lệ hoa” là giọt nước mắt của người đẹp, tỏ ý trang trọng hơn.
“… mới dầu cơn vựng, chưa phai giọt hồng”
→ “giọt hồng” là giọt nước mắt của đau đớn xót xa.
Câu 2 (2 điểm)
(1 điểm)
Nguyễn Thiếp nêu lên quan niệm : “Học rộng rồi tóm lược cho gọn, theo điều học mà làm”.
Nguyễn Trường Tộ cũng nêu quan niệm : “Học tức là học những cái chưa biết để biết mà đem ra thực hành”.
→ cả hai có quan niệm giống nhau : coi trọng tính thực tiễn của việc học, học phải đi đôi với hành.
→ cả hai đều chứng kiến thực trạng nền giáo dục đương thời “đua nhau lối học hình thức hòng cầu danh lợi”.
→ cả hai đều nhiệt tâm khẳng định việc học phải gắn liền với thực tiễn, học phải kết hợp với hành
(1 điểm)
Ý nghĩa và tác dụng của quan niệm “theo điều học mà làm”, “học những cái chưa biết để biết mà đem ra thực hành” → gắn việc học với thực tiễn đời sống.
Quan niệm này phát huy được sự sáng tạo của người học, phát huy được khả năng to lớn của tri thức, biến tri thức thành những của cải tinh thần và của cải vật chất cần thiết cho cuộc sống.
Ngày nay việc học được coi trọng “học đi đôi với hành”, vận dụng những tri thức đã học giải quyết những vấn đề đang đặt ra trong đời sống xã hội cũng như trong cuộc sống của mỗi con người.
Câu 3 :
Yêu cầu cụ thể :
Học sinh cần phân tích và chứng minh được :
Chủ nghĩa yêu nước :
Chủ nghĩa yêu nước thể hiện trong