Bài giảng lý luận văn học
Chia sẻ bởi Trần Thị Nga |
Ngày 21/10/2018 |
57
Chia sẻ tài liệu: bài giảng lý luận văn học thuộc Bài giảng khác
Nội dung tài liệu:
Văn học và các loại hình nghệ thuật khác
Khái quát về mối quan hệ giữa văn học và các loại hình nghệ thuật khác
Văn học và hội hoạ
Văn học và âm nhạc
1. Khái quát về mối quan hệ giữa văn học và các loại hình nghệ thuật khác
Văn học và các loại hình nghệ thuật khác đều có nguồn gốc từ thực tiễn lao động của con người
Trong giai đoạn mới hình thành, văn học tồn tại trong thể nguyên hợp với các loại hình nghệ thuật khác như âm nhạc, vũ đạo...
Trong quá trình phát triển, văn học và các loại hình nghệ thuật khác luôn có mối quan hệ tác động, ảnh hưởng, thâm nhập vào nhau.
Trong hệ thống các loại hình nghệ thuật, văn học là nghệ thuật tĩnh, nghệ thuật thời gian, nghệ thuật biểu hiện, nghệ thuật phi vật thể
Sử thi Tây Nguyên
Diễn xướng sử thi ở Tây Nguyên thường diễn ra trong các dịp hội hè, tiếp khách, mừng nhà mới, cưới xin… ở nhà Rông hay ở nhà đài. Các nghệ nhân vừa hát kể sử thi, vừa đệm nhạc, điệu bộ. Mọi người tụ tập xung quanh thưởng thức một đêm hoặc nhiều đêm./.
Hát quan họ thường diễn ra trên sông, trong nhà, bài hát quan họ vốn là những bài ca dao được thêm làn điệu
Thời Phục Hưng, hội hoạ đặc biệt phát triển, ảnh hưởng đến nguyên tắc sáng tạo của văn học
Hội hoạ thời Phục Hưng đạt đến trình độ mẫu mực trong miêu tả tâm lí nhân vật
Kịch Shakespear có khả năng đi sâu khám phá thế giới tinh thần của con người
Bức tranh Bữa tiệc cuối cùng vẽ Giêsu và các vị tông đồ, kể về giây phút Giêsu nói: Trong các ngươi có kẻ phản bội ta. Nghe tin đó, mỗi người có một phản ứng khác nhau, dựa trên các khuôn mặt mà người ta có thể nhận ra kẻ bán Chúa.
Đến thế kỉ XIX, văn học vươn lên vị trí hàng đầu, tư duy văn học chi phối cảm quan nghệ thuật của thời đại
Sự ảnh hưởng của văn học đối với hội hoạ: sự ra đời của các trường phái hội hoạ tượng trưng, siêu thực...
Sự ảnh hưởng của văn học đối với âm nhạc
Bức tranh Sự dai dẳng của kí ức
Vangogh
Những bức tranh của Van gogh gắn liền với từng giai đoạn thăng trầm trong cuộc đời. Tranh van gogh thường đặc trưng bởi những nét phẩy cọ rất ấn tượng, với một phong cách vẽ riêng, thể hiện rõ nét thế giới của trường phái thể hiện (Expressionism) theo đó màu sắc, ánh sáng và các nét cọ giống như là những kí hiệu ngôn từ, được sử dụng để thể hiện cảm xúc của tác giả theo chủ đề hơn là việc miêu tả chính xác chủ đề đó.
Bức tranh Đêm đầy sao (Starry night) Trăng sao được miêu tả bằng những vòng xoáy xô đuổi nhau, quyện lại thành một dải ngân hà. Dải ngân hà đó lại kéo đi, cuốn theo những triền đồi và rừng cây, cả trời đất , vũ trụ như giao hoà trong một điệu luân vũ không bao giờ kết thúc.
Vị trí của văn học trong hệ thống các loại hình nghệ thuật
Nghệ thuật động/ nghệ thuật tĩnh
Nghệ thuật không gian/ nghệ thuật thời gian
Nghệ thuật tạo hình/ nghệ thuật biểu hiện
Nghệ thuật vật thể/ nghệ thuật phi vật thể
Nghệ thuật ứng dụng/ nghệ thuật thuần tuý
Văn học và hội hoạ
- Văn học và hội hoạ cùng tồn tại trong một chỉnh thể nghệ thuật
- Sự tương đồng về đề tài, chủ đề, tư tưởng, quan niệm, khuynh hướng
Sự tương đồng về phương thức phản ánh: mô tả
Chất văn học trong hội hoạ
Chất hội hoạ trong văn học
Bài thơ Giang tuyết
của Liễu Tông Nguyên
Thiên sơn điểu phi tuyệt
Vạn lí nhân tông diệt
Cô chu thôi lạp ông
Độc điếu hàn giang tuyết
Cùng chủ đề: cuộc khởi nghĩa 1848 ở Pari
Những người khốn khổ của Victo Hugo
Bức tranh Thần tự do trên chiến luỹ của Đơlacroa
Cùng quan niệm nghệ thuật, quan niệm về nhân sinh, vũ trụ
Hội hoạ Trung Quốc: ít chú trọng tả thực chi tiết mà chú trọng truyền thần khí của sự vật, cái nhìn siêu cá thể về vũ trụ
Nguyên tắc li hình đắc thần, cái nhìn siêu cá thể trong văn học
Nhất cá hoàng li minh thuý liễu
Nhất hàng bạch lộ hướng thanh thiên
Song hàm Tây Lĩnh thiên thu tuyết
Môn bạc Đông Ngô vạn lí thuyền
Cùng khuynh hướng sáng tác: siêu thực (biểu hiện thế giới vô thức, sử dụng lối viết tự động, thủ pháp dán ghép).
Thơ Paul Eluard (1895-1952)
Ngây ngất
Tôi đứng trước phong cảnh đàn bà này
Như một đứa trẻ trước lửa
Cười mơ hồ và mắt ngấn lệ
Trước phong cảnh này nơi tất cả lay động trong tôi
Nơi những tấm gương nhòa đi nơi những tấm gương sáng lên
Phản chiếu hai thân xác trần trụi mùa áp mùa
Tôi có lắm lý do để lạc lõng
Trên trái đất không lối đi này và dưới bầu trời không chân trời này
Và tôi sẽ không quên bao giờ
Những chiếc chìa khóa đẹp của những cái nhìn những chiếc chìa khóa con đẻ của chính chúng
Trước phong cảnh này nơi thiên nhiên là của tôi
Trước ngọn lửa đầu tiên
Lý do tốt đẹp chính yếu
Ngôi sao được xác định
Trên mặt đất và dưới bầu trời ngoài tim tôi và trong tim tôi
Cái chồi thứ hai chiếc lá xanh lục thứ nhất
Phủ bằng đôi cánh của biển
Và mặt trời ở tận cùng tất cả đến từ chúng ta
Tôi đứng trước phong cảnh đàn bà này
Như một cành cây trong lửa.
(1947)
Tranh Dali
Tình bạn của Eluard với các họa sĩ đã để lại những dấu mốc quan trọng trong thi ca lẫn hội hoạ như Louis Parrot đã nói: “Hội hoạ chưa bao giờ gắn bó với thi ca như thời kỳ đó khi các nhà thơ vẽ, khi các hoạ sĩ làm thơ”.
Đó là thời kỳ các hoạ sĩ siêu thực và các nhà thơ siêu thực gặp nhau trong cùng nỗ lực “giải phóng cái nhìn, kết nối tưởng tượng và tự nhiên, xem tất cả những gì khả hữu là thực tại, đánh đổ tính nhị nguyên của tưởng tượng và thực tại, cho thấy tất cả những gì trí tuệ con người có thể quan niệm được đều phát xuất từ cùng một nguồn cảm hứng, thể hiện cùng một chất liệu với máu thịt của nó và với thế giới vây quanh nó” (Louis Parrot).
Cùng cảm hứng: cảm hứng lãng mạn trước vẻ đẹp của người thiếu nữ
Thơ Bích Khê
Nàng là tuyết hay da nàng tuyết điểm
Nàng là hương hay nhan sắc lên hương
Tranh Tô Ngọc Vân
Tả phong cảnh thiên nhiên
Thơ Êxênhin
"...Nước Nga vàng hãy vang ngân réo rắt
Ngọn gió cuồng hãy lay động xốn xang
Kẻ hạnh phúc đem niềm vui rào rạt
Hát nỗi sầu đồng ruộng nước Nga vàng
Tranh Lêvitan
Chất tự sự của hội hoạ: sự khắc phục hạn chế của chất liệu để mô tả sự vận động của thời gian, dòng suy nghĩ của con người
Kh?c ph?c ch?t li?u d? gia tang kh? nang bi?u hi?n c?a h?i ho?: bi?u hi?n cỏi vụ hỡnh, g?i c?m giỏc, tu tu?ng
Bức tranh đạt được hiệu quả cả về thẩm mỹ và cảm xúc. Một mỏm đất nhô ra bất thường giữa mênh mông, bên trái nhà thờ là nghĩa địa tượng trưng cho cái chết, nhà thờ (dường như là tâm điểm của bức tranh) lại thầm nhủ: vẫn còn cách khác, vẫn còn đường sống, và đó chính là Đức tin vào một lực lượng siêu phàm cho ta được sinh ra, mất đi để lại được hồi sinh. Mặt nước phía sau nhà thờ làm nổi bật ý tưởng này, và bình yên cho những người muốn được bình yên. Toàn bộ bức tranh toát lên rằng nhà thờ Orthodox dù tồn tại không lâu, nhưng vẫn hiện hữu đâu đây sự tin tưởng bất diệt
Văn học có khả năng miêu tả một cách sống động như thực các sự vật hiện tượng, các bức tranh đời sống
Tả phong cảnh thiên nhiên
Mưa đổ bụi êm êm trên bến vắng
Đò biếng lười nằm mặc nước sông trôi
Quán tranh đứng im lìm trong vắng lặng
Bên chòm xoan hoa tím rụng tơi bời
(Bức tranh quê- Anh Thơ)
Tả chân dung nhân vật
Tả thế giới đồ vật
Trong văn học có các yếu tố của hội hoạ: màu sắc, đường nét, bố cục, ánh sáng, đường chân trời...
Phân tích chất hoạ trong đoạn thơ
Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi
Sương hồng lam, ôm ấp nóc nhà gianh
Trên con đường viền trắng mép đồi xanh
Người các ấp tưng bừng ra chợ Tết
Họ vui vẻ kéo hàng trên cỏ biếc
Những thằng cu áo đỏ chạy lon xon
Vài cụ già chống gậy bước lom khom
Cô yếm thắm che môi cười lặng lẽ
Thằng em bé nép đầu bên yếm mẹ
Hai người thôn gánh lợn chạy đi đầu
Con bò vàng ngộ nghĩnh đuổi theo sau
Sương trắng rỏ đầu cành như giọt sữa
Tia nắng tía nháy hoài trong ruộng lúa
Núi uốn mình trong chiếc áo the xanh
Đồi thoa son nằm dưới ánh bình minh
(Chợ Tết- Đoàn Văn Cừ)
Văn học có khả năng cảm nhận tinh tế, nắm bắt được thần thái của hội hoạ
Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong
Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp
Màu sắc trong Truyện Kiều
Những thế giới nghệ thuật thơ- Trần ĐÌnh Sử
Màu sắc trong văn học chẳng những là phương tiện miêu tả thế giới, mà còn là phương tiện thể hiện cái nhìn nghệ thuật đối với cuộc đời, mang đậm màu sắc thời đại và cá nhân
Màu sắc trong Truyện Kiều phong phú gấp 5 lần trong tác phẩm của Thanh Tâm Tài Nhân. Bảng màu ngũ sắc trong Truyện Kiều ít tính chất tả thực mà nặng về tính chất biểu trưng, thể hiện những bản chất bất biến trong mô hình thế giới của tác giả (màu hồng là màu của niềm vui, hạnh phúc, sự sống lành mạnh, chứng tỏ niềm tin của Nguyễn Du vào phẩm giá, vẻ đẹp của con người là có thật, bất biến, màu nâu thuần tuý là màu thiền, màu đen chỉ mang ý nghĩa tiêu cực)
Ngoài ra trong Truyện Kiều còn có màu tả thực, tái hiện mùa vẻ đa dạng của sự vật (Màu da Tú Bà, Hồ Tôn Hiến...)
Đặc sắc hơn cả là màu sắc tình cảm nhuốm trọn cả không gian, bao quanh con người (màu quan san, chân mây mặt đất một màu xanh xanh...)
Sự kết hợp sắc màu trong Truyện Kiều giống như nhân vật sân khấu tuồng cổ điển- dưới các mặt nạ bất biến là những biểu hiện tình cảm biến hoá tinh vi. Màu sắc trong truyện Kiều cho ta thấy tính chất lưỡng tính của loại hình nghệ thuật trung đại, một mặt là các môtip lặp lại bất biến, mặt khác là vẻ đa dạng, biến hoá, đậm tính cá thể và tính cảm xúc của tâm hồn.
Bàitậpđiềukiện:
So sánh cách sử dụng màu sắc trong thơ Vương Duy, Nguyễn Khuyến, Anh Thơ, Hoàng Cầm để thấy màu sắc trong văn học là một kí hiệu mang đậm dấu ấn của cảm quan cá thể nghệ sĩ và tinh thần thời đại
Văn học và âm nhạc
- Sự cộng hưởng giữa văn học và âm nhạc trong các thể loại thanh nhạc, nhạc kịch, ca kịch, dân ca...
- Sự tương đồng về đề tài, chủ đề, khuynh hướng sáng tác, phương thức thể hiện
- Chất văn học trong âm nhạc
- Chất nhạc trong văn học
Dân ca
Bèo dạt mây trôi chốn xa xôi
Anh ơi em vẫn đợi bèo dạt
Mây trôi, chim sa, cá lội
Ngậm một tin trông
Hai tin đợi ba bốn tin chờ
Sao chẳng thấy anh
(Bèo dạt mây trôi)
Thơ Mới và nhạc tiền chiến
Sơn nữ ca
Chất thơ trong ca từ Trịnh Công Sơn
Bao nhiêu năm rồi còn mãi ra đi
Đi đâu loanh quanh cho đời mỏi mệt
Trên hai vai ta đôi vầng nhật nguyệt
Rọi suốt trăm năm một cõi đi về
Lời nào của cây lời nào cỏ lạ
Một chiều ngồi say một đời thật nhẹ ngày qua
Vừa tàn mùa xuân rồi tàn mùa hạ
Một ngày đầu thu nghe chân ngựa về chốn xa
Mây che trên đầu và nắng trên vai
Đôi chân ta đi sông còn ở lại
Con tim yêu thương vô tình chợt gọi
Lại thấy trong ta hiện bóng con người
(Một cõi đi về)
Chất nhạc trong văn học
Phối thanh
Nhịp điệu
Trùng điệp
Cảm nhận về âm nhạc của văn học
Tỳ bà hành (Bạch Cư Dị)
Truyện Kiều (Nguyễn Du)
Thực hành
Trình bày suy nghĩ của anh (chị) về vấn đề “thi trung hữu hoạ, hoạ trung hữu thi” qua việc phân tích bài thơ- bức tranh Phong kiều dạ bạc của Trương Kế
So sánh nguyên tắc hội hoạ Trung Quốc và thi pháp thơ Đường qua một bài thơ tự chọn
Chất thơ trong ca từ Trịnh Công Sơn, Văn Cao, Phú Quang
Tham khảo
Khái quát về mối quan hệ giữa văn học và các loại hình nghệ thuật khác
Văn học và hội hoạ
Văn học và âm nhạc
1. Khái quát về mối quan hệ giữa văn học và các loại hình nghệ thuật khác
Văn học và các loại hình nghệ thuật khác đều có nguồn gốc từ thực tiễn lao động của con người
Trong giai đoạn mới hình thành, văn học tồn tại trong thể nguyên hợp với các loại hình nghệ thuật khác như âm nhạc, vũ đạo...
Trong quá trình phát triển, văn học và các loại hình nghệ thuật khác luôn có mối quan hệ tác động, ảnh hưởng, thâm nhập vào nhau.
Trong hệ thống các loại hình nghệ thuật, văn học là nghệ thuật tĩnh, nghệ thuật thời gian, nghệ thuật biểu hiện, nghệ thuật phi vật thể
Sử thi Tây Nguyên
Diễn xướng sử thi ở Tây Nguyên thường diễn ra trong các dịp hội hè, tiếp khách, mừng nhà mới, cưới xin… ở nhà Rông hay ở nhà đài. Các nghệ nhân vừa hát kể sử thi, vừa đệm nhạc, điệu bộ. Mọi người tụ tập xung quanh thưởng thức một đêm hoặc nhiều đêm./.
Hát quan họ thường diễn ra trên sông, trong nhà, bài hát quan họ vốn là những bài ca dao được thêm làn điệu
Thời Phục Hưng, hội hoạ đặc biệt phát triển, ảnh hưởng đến nguyên tắc sáng tạo của văn học
Hội hoạ thời Phục Hưng đạt đến trình độ mẫu mực trong miêu tả tâm lí nhân vật
Kịch Shakespear có khả năng đi sâu khám phá thế giới tinh thần của con người
Bức tranh Bữa tiệc cuối cùng vẽ Giêsu và các vị tông đồ, kể về giây phút Giêsu nói: Trong các ngươi có kẻ phản bội ta. Nghe tin đó, mỗi người có một phản ứng khác nhau, dựa trên các khuôn mặt mà người ta có thể nhận ra kẻ bán Chúa.
Đến thế kỉ XIX, văn học vươn lên vị trí hàng đầu, tư duy văn học chi phối cảm quan nghệ thuật của thời đại
Sự ảnh hưởng của văn học đối với hội hoạ: sự ra đời của các trường phái hội hoạ tượng trưng, siêu thực...
Sự ảnh hưởng của văn học đối với âm nhạc
Bức tranh Sự dai dẳng của kí ức
Vangogh
Những bức tranh của Van gogh gắn liền với từng giai đoạn thăng trầm trong cuộc đời. Tranh van gogh thường đặc trưng bởi những nét phẩy cọ rất ấn tượng, với một phong cách vẽ riêng, thể hiện rõ nét thế giới của trường phái thể hiện (Expressionism) theo đó màu sắc, ánh sáng và các nét cọ giống như là những kí hiệu ngôn từ, được sử dụng để thể hiện cảm xúc của tác giả theo chủ đề hơn là việc miêu tả chính xác chủ đề đó.
Bức tranh Đêm đầy sao (Starry night) Trăng sao được miêu tả bằng những vòng xoáy xô đuổi nhau, quyện lại thành một dải ngân hà. Dải ngân hà đó lại kéo đi, cuốn theo những triền đồi và rừng cây, cả trời đất , vũ trụ như giao hoà trong một điệu luân vũ không bao giờ kết thúc.
Vị trí của văn học trong hệ thống các loại hình nghệ thuật
Nghệ thuật động/ nghệ thuật tĩnh
Nghệ thuật không gian/ nghệ thuật thời gian
Nghệ thuật tạo hình/ nghệ thuật biểu hiện
Nghệ thuật vật thể/ nghệ thuật phi vật thể
Nghệ thuật ứng dụng/ nghệ thuật thuần tuý
Văn học và hội hoạ
- Văn học và hội hoạ cùng tồn tại trong một chỉnh thể nghệ thuật
- Sự tương đồng về đề tài, chủ đề, tư tưởng, quan niệm, khuynh hướng
Sự tương đồng về phương thức phản ánh: mô tả
Chất văn học trong hội hoạ
Chất hội hoạ trong văn học
Bài thơ Giang tuyết
của Liễu Tông Nguyên
Thiên sơn điểu phi tuyệt
Vạn lí nhân tông diệt
Cô chu thôi lạp ông
Độc điếu hàn giang tuyết
Cùng chủ đề: cuộc khởi nghĩa 1848 ở Pari
Những người khốn khổ của Victo Hugo
Bức tranh Thần tự do trên chiến luỹ của Đơlacroa
Cùng quan niệm nghệ thuật, quan niệm về nhân sinh, vũ trụ
Hội hoạ Trung Quốc: ít chú trọng tả thực chi tiết mà chú trọng truyền thần khí của sự vật, cái nhìn siêu cá thể về vũ trụ
Nguyên tắc li hình đắc thần, cái nhìn siêu cá thể trong văn học
Nhất cá hoàng li minh thuý liễu
Nhất hàng bạch lộ hướng thanh thiên
Song hàm Tây Lĩnh thiên thu tuyết
Môn bạc Đông Ngô vạn lí thuyền
Cùng khuynh hướng sáng tác: siêu thực (biểu hiện thế giới vô thức, sử dụng lối viết tự động, thủ pháp dán ghép).
Thơ Paul Eluard (1895-1952)
Ngây ngất
Tôi đứng trước phong cảnh đàn bà này
Như một đứa trẻ trước lửa
Cười mơ hồ và mắt ngấn lệ
Trước phong cảnh này nơi tất cả lay động trong tôi
Nơi những tấm gương nhòa đi nơi những tấm gương sáng lên
Phản chiếu hai thân xác trần trụi mùa áp mùa
Tôi có lắm lý do để lạc lõng
Trên trái đất không lối đi này và dưới bầu trời không chân trời này
Và tôi sẽ không quên bao giờ
Những chiếc chìa khóa đẹp của những cái nhìn những chiếc chìa khóa con đẻ của chính chúng
Trước phong cảnh này nơi thiên nhiên là của tôi
Trước ngọn lửa đầu tiên
Lý do tốt đẹp chính yếu
Ngôi sao được xác định
Trên mặt đất và dưới bầu trời ngoài tim tôi và trong tim tôi
Cái chồi thứ hai chiếc lá xanh lục thứ nhất
Phủ bằng đôi cánh của biển
Và mặt trời ở tận cùng tất cả đến từ chúng ta
Tôi đứng trước phong cảnh đàn bà này
Như một cành cây trong lửa.
(1947)
Tranh Dali
Tình bạn của Eluard với các họa sĩ đã để lại những dấu mốc quan trọng trong thi ca lẫn hội hoạ như Louis Parrot đã nói: “Hội hoạ chưa bao giờ gắn bó với thi ca như thời kỳ đó khi các nhà thơ vẽ, khi các hoạ sĩ làm thơ”.
Đó là thời kỳ các hoạ sĩ siêu thực và các nhà thơ siêu thực gặp nhau trong cùng nỗ lực “giải phóng cái nhìn, kết nối tưởng tượng và tự nhiên, xem tất cả những gì khả hữu là thực tại, đánh đổ tính nhị nguyên của tưởng tượng và thực tại, cho thấy tất cả những gì trí tuệ con người có thể quan niệm được đều phát xuất từ cùng một nguồn cảm hứng, thể hiện cùng một chất liệu với máu thịt của nó và với thế giới vây quanh nó” (Louis Parrot).
Cùng cảm hứng: cảm hứng lãng mạn trước vẻ đẹp của người thiếu nữ
Thơ Bích Khê
Nàng là tuyết hay da nàng tuyết điểm
Nàng là hương hay nhan sắc lên hương
Tranh Tô Ngọc Vân
Tả phong cảnh thiên nhiên
Thơ Êxênhin
"...Nước Nga vàng hãy vang ngân réo rắt
Ngọn gió cuồng hãy lay động xốn xang
Kẻ hạnh phúc đem niềm vui rào rạt
Hát nỗi sầu đồng ruộng nước Nga vàng
Tranh Lêvitan
Chất tự sự của hội hoạ: sự khắc phục hạn chế của chất liệu để mô tả sự vận động của thời gian, dòng suy nghĩ của con người
Kh?c ph?c ch?t li?u d? gia tang kh? nang bi?u hi?n c?a h?i ho?: bi?u hi?n cỏi vụ hỡnh, g?i c?m giỏc, tu tu?ng
Bức tranh đạt được hiệu quả cả về thẩm mỹ và cảm xúc. Một mỏm đất nhô ra bất thường giữa mênh mông, bên trái nhà thờ là nghĩa địa tượng trưng cho cái chết, nhà thờ (dường như là tâm điểm của bức tranh) lại thầm nhủ: vẫn còn cách khác, vẫn còn đường sống, và đó chính là Đức tin vào một lực lượng siêu phàm cho ta được sinh ra, mất đi để lại được hồi sinh. Mặt nước phía sau nhà thờ làm nổi bật ý tưởng này, và bình yên cho những người muốn được bình yên. Toàn bộ bức tranh toát lên rằng nhà thờ Orthodox dù tồn tại không lâu, nhưng vẫn hiện hữu đâu đây sự tin tưởng bất diệt
Văn học có khả năng miêu tả một cách sống động như thực các sự vật hiện tượng, các bức tranh đời sống
Tả phong cảnh thiên nhiên
Mưa đổ bụi êm êm trên bến vắng
Đò biếng lười nằm mặc nước sông trôi
Quán tranh đứng im lìm trong vắng lặng
Bên chòm xoan hoa tím rụng tơi bời
(Bức tranh quê- Anh Thơ)
Tả chân dung nhân vật
Tả thế giới đồ vật
Trong văn học có các yếu tố của hội hoạ: màu sắc, đường nét, bố cục, ánh sáng, đường chân trời...
Phân tích chất hoạ trong đoạn thơ
Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi
Sương hồng lam, ôm ấp nóc nhà gianh
Trên con đường viền trắng mép đồi xanh
Người các ấp tưng bừng ra chợ Tết
Họ vui vẻ kéo hàng trên cỏ biếc
Những thằng cu áo đỏ chạy lon xon
Vài cụ già chống gậy bước lom khom
Cô yếm thắm che môi cười lặng lẽ
Thằng em bé nép đầu bên yếm mẹ
Hai người thôn gánh lợn chạy đi đầu
Con bò vàng ngộ nghĩnh đuổi theo sau
Sương trắng rỏ đầu cành như giọt sữa
Tia nắng tía nháy hoài trong ruộng lúa
Núi uốn mình trong chiếc áo the xanh
Đồi thoa son nằm dưới ánh bình minh
(Chợ Tết- Đoàn Văn Cừ)
Văn học có khả năng cảm nhận tinh tế, nắm bắt được thần thái của hội hoạ
Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong
Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp
Màu sắc trong Truyện Kiều
Những thế giới nghệ thuật thơ- Trần ĐÌnh Sử
Màu sắc trong văn học chẳng những là phương tiện miêu tả thế giới, mà còn là phương tiện thể hiện cái nhìn nghệ thuật đối với cuộc đời, mang đậm màu sắc thời đại và cá nhân
Màu sắc trong Truyện Kiều phong phú gấp 5 lần trong tác phẩm của Thanh Tâm Tài Nhân. Bảng màu ngũ sắc trong Truyện Kiều ít tính chất tả thực mà nặng về tính chất biểu trưng, thể hiện những bản chất bất biến trong mô hình thế giới của tác giả (màu hồng là màu của niềm vui, hạnh phúc, sự sống lành mạnh, chứng tỏ niềm tin của Nguyễn Du vào phẩm giá, vẻ đẹp của con người là có thật, bất biến, màu nâu thuần tuý là màu thiền, màu đen chỉ mang ý nghĩa tiêu cực)
Ngoài ra trong Truyện Kiều còn có màu tả thực, tái hiện mùa vẻ đa dạng của sự vật (Màu da Tú Bà, Hồ Tôn Hiến...)
Đặc sắc hơn cả là màu sắc tình cảm nhuốm trọn cả không gian, bao quanh con người (màu quan san, chân mây mặt đất một màu xanh xanh...)
Sự kết hợp sắc màu trong Truyện Kiều giống như nhân vật sân khấu tuồng cổ điển- dưới các mặt nạ bất biến là những biểu hiện tình cảm biến hoá tinh vi. Màu sắc trong truyện Kiều cho ta thấy tính chất lưỡng tính của loại hình nghệ thuật trung đại, một mặt là các môtip lặp lại bất biến, mặt khác là vẻ đa dạng, biến hoá, đậm tính cá thể và tính cảm xúc của tâm hồn.
Bàitậpđiềukiện:
So sánh cách sử dụng màu sắc trong thơ Vương Duy, Nguyễn Khuyến, Anh Thơ, Hoàng Cầm để thấy màu sắc trong văn học là một kí hiệu mang đậm dấu ấn của cảm quan cá thể nghệ sĩ và tinh thần thời đại
Văn học và âm nhạc
- Sự cộng hưởng giữa văn học và âm nhạc trong các thể loại thanh nhạc, nhạc kịch, ca kịch, dân ca...
- Sự tương đồng về đề tài, chủ đề, khuynh hướng sáng tác, phương thức thể hiện
- Chất văn học trong âm nhạc
- Chất nhạc trong văn học
Dân ca
Bèo dạt mây trôi chốn xa xôi
Anh ơi em vẫn đợi bèo dạt
Mây trôi, chim sa, cá lội
Ngậm một tin trông
Hai tin đợi ba bốn tin chờ
Sao chẳng thấy anh
(Bèo dạt mây trôi)
Thơ Mới và nhạc tiền chiến
Sơn nữ ca
Chất thơ trong ca từ Trịnh Công Sơn
Bao nhiêu năm rồi còn mãi ra đi
Đi đâu loanh quanh cho đời mỏi mệt
Trên hai vai ta đôi vầng nhật nguyệt
Rọi suốt trăm năm một cõi đi về
Lời nào của cây lời nào cỏ lạ
Một chiều ngồi say một đời thật nhẹ ngày qua
Vừa tàn mùa xuân rồi tàn mùa hạ
Một ngày đầu thu nghe chân ngựa về chốn xa
Mây che trên đầu và nắng trên vai
Đôi chân ta đi sông còn ở lại
Con tim yêu thương vô tình chợt gọi
Lại thấy trong ta hiện bóng con người
(Một cõi đi về)
Chất nhạc trong văn học
Phối thanh
Nhịp điệu
Trùng điệp
Cảm nhận về âm nhạc của văn học
Tỳ bà hành (Bạch Cư Dị)
Truyện Kiều (Nguyễn Du)
Thực hành
Trình bày suy nghĩ của anh (chị) về vấn đề “thi trung hữu hoạ, hoạ trung hữu thi” qua việc phân tích bài thơ- bức tranh Phong kiều dạ bạc của Trương Kế
So sánh nguyên tắc hội hoạ Trung Quốc và thi pháp thơ Đường qua một bài thơ tự chọn
Chất thơ trong ca từ Trịnh Công Sơn, Văn Cao, Phú Quang
Tham khảo
* Một số tài liệu cũ có thể bị lỗi font khi hiển thị do dùng bộ mã không phải Unikey ...
Người chia sẻ: Trần Thị Nga
Dung lượng: |
Lượt tài: 0
Loại file:
Nguồn : Chưa rõ
(Tài liệu chưa được thẩm định)